Vanmorgen trek ik z’n t-shirt uit en zeg dat hij die niet meer aan kan. Antwoordt hij

Is yoghurt, hè. Vies, moet in sienewas!

En het liefst zou hij ervoor gaan zitten en door het glas blijven kijken naar hoe de was draait en draait en draait.

Het was natuurlijk niet te missen, de afgelopen weken, want elke zender heeft er wel aandacht aan besteed. Het overlijden van Diana op 31 augustus 1997. En dat is alweer twintig jaar geleden.
Ik dacht terug aan het moment dat ik het hoorde. Op zich had ik niet specifiek veel met Diana, maar het bericht van haar verongelukken maakte toch behoorlijk indruk. Gisteren heb ik een documentaire gezien over die dagen na haar dood, en was vooral opnieuw ontroerd door haar twee zonen, die daar zo sterk en zo intens verdrietig achter de kist aanliepen.

Dit nummer van George Michael (ook al niet meer onder ons helaas) associeer ik altijd met de dood van Diana, omdat het in die tijd ook veel gedraaid werd. Maar in tegenstelling tot wat ik dacht, namelijk dat het voor haar geschreven was, heeft George Michael geschreven voor zijn geliefde Anselmo Feleppa, die een paar jaar eerder aan AIDS is overleden.
Hoe dan ook, het blijft een prachtig nummer van een even zo mooie cd (‘Older’). Je kunt het nummer luisteren op mijn Donderdags Deuntje playlist op Spotify.

Voor the people’s princess.

slaap kind overgave

 

Samen liggen we in de tentcabine van de vouwwagen. Jij ligt op je buik je allerfavorietste filmpjes te kijken. Het ritueel voor het slapen gaan. Pyjamaatje aan, tandjes poetsen, filmpje kijken, boekje lezen. Slapen maar.
Maar vandaag was een vermoeiende dag voor een klein mannetje. Je was al moe van alles: kamperen, doorkomende kies, speeltuin en strand. Voorbereid op dat je in de auto al naar dromenland zou vertrekken, hadden we je je pyjama al aangedaan.
Jij trekt je echter, in al je driejarige eigenzinnigheid, niet veel van onze verwachtingen aan.

En dus liggen we nu samen een filmpje te kijken. Filmpje is afgelopen, en zonder morren ga je liggen, nestel je je op je zij met je knuffels bij de hand. Druk sabbelend op je speen.
Ik blijf naast je liggen en kijk naar je. Ik kijk naar hoe je strijdt met de slaap. Je ogen draaien weg en de luikjes vallen toe. Maar hop, een halve seconde later zijn je ogen weer open, want je wilt er niet aan toegeven. Zoveel te zien en te beleven.
Niks wil je missen want daar is het toch voor. Een heel universum om te ontdekken.
Met je vingertjes frummel je aan je knuffeldoekje. De slaap trekt aan je oogleden en even geef je toe. Het heerlijke niets zien met je ogen dicht. De warme geur van slaap zit al in je dekbed.
Het is van korte duur. Je spert je blauwe kijkers weer wijd open, want er valt buiten nog naar paardjes en tractors te kijken, in het zand te spelen, op je te grote laarsjes door de modderplassen te banjeren.

Ik zie je slaapstrijd. Je bent voorbij doodop en toch weiger je los te laten. Je kunt je nog niet overgeven aan het zachte leeg van de slaap. Uiteindelijk wint de slaap. Nog een paar keer gaan je oogjes open, maar je blik is al in dromenland.

Slaap lekker, lief, stoer onderzoekend mannetje. Slaap maar goed en diep.
Wel morgen gezond weer op.

Speelgoedboek-ergernis

De voortekenen kunnen elk moment in de winkel liggen. De pepernoten kondigen de komst aan van wat ieder kinderhartje sneller doet kloppen: de speelgoedboeken die op de mat vallen!
En met de bons op de mat start ongetwijfeld ook mijn ergernis. Want al die boeken staan bol van de stereotype gender-typeringen. Jongens houden van auto’s, robot en ander stoer speelgoed. De meisjes spelen het liefst met roze, op het huishouden gelijkende dingen. Poppen zijn voor meisjes, autootjes voor jongens.

Boekenheldinnen

Maar zo werkt het in het echte leven niet. Gelukkig maar. Hoewel onze dochter een grote voorliefde heeft voor de kleur roze, speelt ze ook graag met Lego City. Qua vormgeving en styling toch duidelijk op de jongens geënt. Ze vraagt mij om bevestiging: “Ik mag daar als meisje toch ook gewoon mee spelen, toch? Want je mag spelen waar je mee wilt spelen. Toch mama?”
Wanneer je er op gaat letten, valt het steeds meer op. Zenders die vooral filmpjes van robots e.d. uitzenden, gebruiken slogans als ‘meer voor jongens’. Er zijn in boeken, films en tv-series ook maar al te vaak stereotiepe rolmodellen voor jongens en meisjes. Er zijn zeker boeken waarin een meisje de heldin is, op een gelijkwaardige manier (dus niet “stoer, ondanks dat ze een meisje is”), maar het gros van de boeken kent toch een mannelijke held. En dat terwijl het ook voor meiden belangrijk is om te zien dat vrouwen iets kunnen bereiken. Natuurlijk zijn er wel heldinnen, maar wanneer je erop let is het meisje in het verhaal toch vaak de side-kick van de jongen. Pipi is een beroemde uitzondering, en gelukkig zijn er meer. Maar je moet er actief naar op zoek. Het begint al met prentenboeken. Ook daar is vaak de hond, gorilla, dinosaurus, brandweerwagen of kleurpotlood mannelijk. Zo kan bij meisjes de veronderstelling erin sluipen dat mannen de norm zijn en vrouwen de uitzondering. Lees dit interessante artikel eens. Toch komt meer en meer het besef dat het ook voor meisjes belangrijk is om een zich te kunnen vereenzelvigen met de hoofdpersoon van het boek. Ik vind de boeken van Rebel Girls dan ook geweldig. In deze boeken staan verhaaltjes voor het slapen gaan over meer dan 100 bijzondere vrouwen.

Oranje heldinnen

Was ik daarom zondagmiddag zo ontroerd bij de EK finale van de Oranjeleeuwinnen? Ik zag, samen met de Liefste Vrouw, mijn meissie en m’n binkie 23 meisjesdromen uitkomen.
“Wat wil je later worden?” vroegen ze Van der Donk toen ze acht was. “Profvoetballer” antwoordde ze vastberaden. Er werd gelachen en gegrinnikt. Meisjes worden toch geen profvoetballer! Het bewijs is nu geleverd. Meisjes kunnen wel degelijk profvoetballer worden.

Meisjesdroom

De afgelopen weken is er al onnoemelijk veel van gevonden, over geschreven en over gediscussieerd. Over het vrouwenvoetbal. Daar gaat het mij nu even niet om. Voor mijn dochter is het nu heel gewoon dat je ook profvoetballer kan worden, en dat is te gek. Daarom raakte het mij zo, denk ik. Deze meiden zijn voor hun eigen droom blijven strijden, misschien zelfs lang tegen beter weten in. En dan maak je je droom waar met een EK titel en bouwt heel Nederland een feestje, voor de voetbalvrouwen. Dat vind ik mooi. Want voor veel meiden is dit weer een bewijs dat je ook als meisje kunt worden wat je wilt. De weg kan lang, hobbelig en hard werken zijn. Maar het kan! Je kunt profvoetballer worden, of profwielrenner. Astronaut, vrachtwagenchauffeur of kapper. In theorie kun je zelfs minister-president worden.

Eigen richting

Iedereen moet zich kunnen ontwikkelen in de richting die bij haar of hem past. Als een jongen met meisjesspeelgoed wil spelen, moet dat evengoed kunnen als een meisje die met autootjes speelt. Al merk ik bij ons grut dat er al een natuurlijke voorliefde voor het een of ander is, die goed gevoed wordt door de stereotypen in de speelgoedindustrie. Daar doen we weinig aan. Maar zolang we ons er maar bewust van zijn, kunnen we ook proberen hier en daar een beetje bij te sturen.
Maar mijn dochter van bijna 8 zag hoe de Oranje Leeuwinnen kampioen werden, en het leek of haar dromen zelf ook vleugels kregen. En dat is belangrijk. En hartveroverend.

De dood staat terecht

Morgenmiddag vindt in Amsterdam de rechtszaak tegen de dood plaats. Om 15.30 u om precies te zijn, in het Paleis van Justitie.
Ik vermoed dat een paar van jullie die eerste zin nog een keer heeft over gelezen. Hoe kan dat nou, een rechtszaak tegen de dood? Dat kan zeker. Het is namelijk een project van twee kunstenaars, oud studenten van de Toneelacademie Maastricht: Eva Knibbe en Bart van de Woestijne. Ik vind het een bijzonder project en de moeite waard om er een blog aan te wijden.

Aanklacht

De dood wordt aangeklaagd op basis van artikel II-62 van de Europese Grondwet: “Eenieder heeft recht op leven”.
Het idee achter het project is dat de mensen in deze tijd, waarin alles meer maakbaar is dan ooit, juist nog meer moeite hebben zich te verhouden tot iets ongrijpbaars als de dood. Hoe oneerlijk deze kan zijn, of hoe onrechtvaardig. De dood komt te vroeg, dood is te gewelddadig, de dood laat te lang op zich wachten. Alle varianten en ‘verwijten’ zijn denkbaar.
In Trouw staat vandaag een voorbeschouwing. Hierin maken een aantal betrokkenen, waaronder de aanklager en de verdediger van de dood, een statement. Een prikkelend artikel, dat mij in ieder geval aan het denken zette. Want het enige dat je echt zeker weet in dit leven is dat je een keer doodgaat (cliché, ik weet het). Hoe en wanneer weet je dan in principe weer niet, maar wel dat het gebeurt. Na je geboorte ben je op weg naar het omgekeerde ervan.
De aanklager van de dood betoogt dat de dood schuldig is aan het delict “stalking”. De dood jaagt ons, in al zijn onvoorspelbaarheid angst aan en zorgt ervoor dat sommige mensen voortdurend in angst leven over het mogelijke overlijden van een geliefde.
De verdediger voert onder meer aan dat het vreemd is dat alleen de dood terecht staat en niet het leven, dat toch evenzeer onvoorspelbaar en onrechtvaardig kan zijn. Bovendien zorgt de dood er juist voor dat wij mensen ons meer bewust zijn van het leven, doordat het eindig is.
Het bekende memento mori.
Ongetwijfeld zijn er zowel door de officier van justitie als door de advocaat nog tal van argumenten aan te voeren waarom de dood al dan niet veroordeeld moet worden.

Afstand en objectiviteit

De dood is een onderwerp dat bijna niet los van persoonlijke ervaringen te bespreken valt, en waarbij religie en/of andere spirituele benaderingen al snel om de hoek komen kijken. Ik relateer in ieder geval gesprekken over de dood vaak met mijn eigen ervaringen en daarbij is het moeilijk de emotie die ermee verweven is, los te laten.
De invalshoek die deze twee kunstenaars hebben gekozen, namelijk de zakelijke, juridisch invalshoek vind ik heel inventief en buitengewoon fascinerend. Niet in de laatste plaats natuurlijk omdat ik zelf ooit in een ver verleden rechten heb gestudeerd.
Door deze invalshoek wordt de dood in een wat zakelijkere, meer afstandelijke positie geplaatst. Daardoor ontstond er bij mij nu al ruimte om er op een meer objectieve, filosofische manier over na te denken. En dan heb ik de rechtszaak nog niet bijgewoond. De dood houdt me de hele dag al bezig, maar niet in een verdrietige, angstige of griezelige manier.
Het is meer in verwondering,  omdat ik me realiseer dat ik me nu, al typend op m’n iPad buiten in het zonnetje, heel erg levend voel, maar dat dit leven onherroepelijk een keer eindigt. En dan? Geen idee, wat dan erna. Maar ik weet wel heel duidelijk wat ik dan nu wil. En dat is geen enorme bucketlist afwerken, maar wel zelf het idee hebben dat mijn aanwezigheid op deze aardbol positieve sporen heeft nagelaten. Sporen bij de mensen die me lief hebben gehad, die me gekend hebben. Voor nu, op dit moment is dat eigenlijk alles. Natuurlijk, dromen zat, maar ik geloof niet dat het me daar echt omgaat.

De rechtszaak en daarna

Maar goed, deze blog gaat niet over wat ik nog uit het leven wil halen, daarover vast een andere keer meer.
Voor nu ben ik gewoon heel erg benieuwd naar de uitkomst van de rechtszaak morgen. Wordt de dood veroordeeld? En zo ja, op welke gronden? Of wordt het toch vrijspraak?
Het is in Amsterdam en morgen ben ik helaas niet in de gelegenheid. Maar wellicht kan ik op een andere manier nog eens kennis nemen van het resultaat. Ik vind het in ieder geval een spannend, interessant en inspirerend project. Voor wie in de gelegenheid is, ga de video-installatie kijken die van de voorstelling gemaakt wordt. Tijdens het Over het IJ-festival (15 t/m 23 juli) is deze video-installatie te zien en elke dag om 19.30 uur reflecteren de makers samen met een deskundige over de rechtszaak en het proces daarnaartoe.

We zijn het er toch wel over eens, dat de zomer nu toch begonnen is? Laten we de afgelopen twee dagen even een beetje buiten beschouwing.. Maar de zon schijnt en afgelopen weekend vierde ik samen met de Liefste Vrouw weer eens sinds lange tijd Pinkpop. Daarover op korte termijn meer, maar dit bandje zagen we daar. Wat een fijn zomerfeestbandje! Bomba Estereo, hou ze in de gaten. En Jan, zet ze volgend jaar gewoon in de open lucht in plaats van zo’n suffe tent. Komen ze veel meer tot hun zomerse recht.

Luister hier naar So Yo, op mijn Spotify Donderdags deuntje playlist of kijk (de clip is ook erg fijn, ya gotta love that girl):

 

 

Er ligt er wel eens eentje in het boodschappenkarretje. Vergeten door de vorige boodschapper. Ik moet altijd even kijken. Wat wilde die persoon allemaal kopen? Meestal zijn het doorsnee lijstjes. Koffie, fruit, bonen, koek. Af en toe probeer ik te bedenken wat er die avond gekookt gaat worden. Met een beetje fantasie valt het wel uit het lijstje op te maken.

Deze vond ik een tijdje terug op straat. En dit lijstje bleef me bezighouden. Een mooi handschrift. Maar ik kan van de combinatie weinig maken. Handenreiniger en nagelborsteltje. Het is in ieder geval een proper iemand. Want er staan ook brillo sponsjes op. Maar waarom zijn er twee kleuren gebruikt? Misschien om de verschillende winkels aan te geven. Ik denk niet dat in de winkel waar het komijnpoeder en de paprika gekocht gaan worden ook zeil te koop is. Maar misschien ook wel, en kauwgom toch zeker. Wat me het meeste fascineerde zijn die steenschijven. Ik heb geen flauw benul wat het zijn en waarom je ze zou willen kopen.
Zo’n doodgewoon boodschappenlijstje, ik kan er van genieten hoe het me bezig houdt.

Wat fascineert jou in dit lijstje?

Gisteren nam ik afscheid van een collega, die veel te plots, veel te jong overleden is.
Zoveel plannen, dromen, dingen niet gedaan. Het was een indrukwekkend samenzijn. We waren met veel, dat was mooi. Maar het verdriet bij zijn dierbaren was onmetelijk groot; het hing bijna tastbaar in de ruimte.
Twee studenten en een collega reden met me mee terug naar huis, en ieder was met zijn en haar gedachten alleen in onze auto. Er valt zoveel te denken na zo’n uitvaart. Over de mensen die blijven in de leegte die hij laat, over hemzelf, over hoe het was en wie er waren, over het onbegrijpelijke, over zijn leven en zijn passie voor muziek, over ons leven en waar dat heen zal en moet. Over zijn zus, die zo fier en sterk daar stond, terwijl ze samen slechts een paar weken geleden afscheid namen van hun moeder. Over hoe zwaar het voor haar moet zijn.
En tussen de gedachten door, zweefden de tonen van dit nummer. Als een elfje dat ons met haar toverstokje aanraakte om ons te bevrijden, van wat dan ook.

https://open.spotify.com/track/0VmCp7fWO3BRNyi7T4jzXM

This one’s for you, D. x